Choroby świnek morskich – przewodnik dla opiekunów

W naszej przychodni przyjmujemy dużą liczbę świnek morskich, dlatego na co dzień zajmujemy się diagnostyką i leczeniem zarówno częstych, jak i bardziej złożonych chorób tego gatunku. Świnki morskie mają specyficzne potrzeby żywieniowe, metaboliczne i anatomiczne, a wiele chorób może przez długi czas przebiegać z mało charakterystycznymi objawami.

W przypadku świnek morskich szczególnie istotne jest szybkie ustalenie przyczyny pogorszenia apetytu, utraty masy ciała, zmniejszenia ilości kału, trudności w oddawaniu moczu, duszności czy zmian zachowania. Niektóre schorzenia mogą w krótkim czasie doprowadzić do poważnego pogorszenia stanu ogólnego, dlatego nie warto czekać na rozwój wyraźnych objawów.

Do najczęstszych chorób i problemów zdrowotnych, które diagnozujemy i leczymy u świnek morskich w naszej przychodni, należą:

Choroba stomatologiczna

Choroby zębów są jednym z najczęściej rozpoznawanych problemów u świnek morskich i obejmują m.in. nieprawidłowe ścieranie koron, ostrogi zębów policzkowych, wydłużenie koron klinicznych oraz choroby korzeni. Mogą prowadzić do bólu, trudności w pobieraniu pokarmu, anoreksji i wtórnej hipomotoryki przewodu pokarmowego.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Zwróć uwagę na trudności w jedzeniu, wybieranie miękkich pokarmów, ślinienie, mokrą sierść pod brodą, spadek masy ciała lub zmniejszenie ilości kału.

Hipomotoryka / zastój przewodu pokarmowego

Hipomotoryka przewodu pokarmowego jest częstym stanem klinicznym i może być zarówno skutkiem, jak i elementem błędnego koła obejmującego anoreksję, odwodnienie, ból, choroby stomatologiczne, dysbiozę lub choroby ogólnoustrojowe. Spowolnienie pasażu prowadzi do zmniejszenia ilości kału, odwodnienia treści pokarmowej i dalszego pogłębiania zaburzeń mikrobioty oraz motoryki.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Niepokojące są brak apetytu, wyraźnie mniejsza ilość lub brak kału, osowiałość, bolesność brzucha oraz wzdęcie.

Anoreksja

Anoreksja u świnki morskiej jest częstym objawem wtórnym do choroby, a nie jednostką chorobową samą w sobie, i wymaga poszukiwania jej przyczyny. Szczególnie często towarzyszy chorobom stomatologicznym, bólowi, chorobom przewodu pokarmowego, układu moczowego i innym stanom ogólnoustrojowym.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Jeśli świnka przestaje jeść, je wyraźnie mniej niż zwykle lub odmawia ulubionych pokarmów, wymaga szybkiej diagnostyki weterynaryjnej.

Wzdęcie

Nagromadzenie gazu i rozdęcie przewodu pokarmowego mogą powodować znaczny ból, ograniczenie apetytu i dalsze pogorszenie motoryki jelit. Wzdęcie często występuje w związku z hipomotoryką oraz zaburzeniami fermentacji jelitowej.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Objawami mogą być powiększony i napięty brzuch, niepokój lub osowiałość, brak apetytu, zmniejszenie ilości kału i oznaki bólu.

Dysbioza

Dysbioza oznacza zaburzenie prawidłowego składu i funkcji mikrobioty przewodu pokarmowego i jest częstym elementem chorób żołądkowo-jelitowych świnek morskich. Może być związana m.in. z niewłaściwą dietą, hipomotoryką, stresem lub antybiotykoterapią i prowadzić do nadmiernego wzrostu bakterii oportunistycznych, zapalenia jelit, a w ciężkich przypadkach enterotoksemii.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Na zaburzenia mikrobioty mogą wskazywać zmiana konsystencji lub zapachu kału, biegunka, zmniejszony apetyt, wzdęcie i spadek masy ciała.

Zapalenie jelit

Zapalenie jelit może mieć podłoże infekcyjne, dietetyczne lub być związane z zaburzeniem mikrobioty i prowadzić do biegunki, bólu brzucha, anoreksji, odwodnienia oraz gwałtownego pogorszenia stanu ogólnego. Szczególnie niebezpieczne są przypadki związane z ciężką dysbiozą i enterotoksemią.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Zwróć uwagę na biegunkę, zabrudzenie okolicy odbytu, ból brzucha, osłabienie, odwodnienie i nagłą utratę apetytu.

Biegunka

Biegunka jest częstym objawem chorób przewodu pokarmowego u świnek morskich i często wiąże się z zaburzeniem równowagi mikrobiologicznej jelit. Jej przyczyną mogą być m.in. zmiany dietetyczne, dysbioza, zapalenie jelit, zakażenia lub niewłaściwa antybiotykoterapia.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Nieprawidłowo miękki lub wodnisty kał, zabrudzenie sierści wokół odbytu, odwodnienie i osłabienie wymagają ustalenia przyczyny biegunki.

Skręt żołądka

Skręt żołądka z jednoczesnym jego rozszerzeniem (gastric dilatation-volvulus) jest ciężkim, potencjalnie śmiertelnym stanem opisanym u świnek morskich. Prowadzi do gwałtownego zaburzenia opróżniania żołądka, upośledzenia krążenia i szybko postępującego pogorszenia stanu pacjenta.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Nagły brak apetytu, silne wzdęcie brzucha, niepokój lub ciężkie osłabienie i objawy silnego bólu są sygnałem wymagającym natychmiastowej pomocy weterynaryjnej.

Zapalenie ucha i zapalenie ucha środkowego

Zapalenie ucha, w szczególności zapalenie ucha środkowego, jest rozpoznawane u świnek morskich i może przebiegać z nieswoistymi objawami, objawami oddechowymi, zmianami stomatologicznymi lub objawami przedsionkowymi. W przypadku zajęcia ucha środkowego i wewnętrznego może pojawić się przechylenie głowy i zaburzenie równowagi.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Objawami mogą być przechylenie głowy, zaburzenia równowagi, drapanie lub pocieranie ucha, wypływ z ucha albo nagłe pogorszenie apetytu.

Choroby górnych dróg oddechowych

Choroby górnych dróg oddechowych należą do istotnych problemów zdrowotnych świnek morskich i obejmują m.in. nieżyt nosa oraz zapalenie nosa i zatok. Mogą powodować kichanie, wypływ z nosa, zaburzenia oddychania i wtórne pogorszenie apetytu.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Kichanie, wypływ z nosa, głośniejszy oddech, łzawienie oraz zmniejszony apetyt mogą wskazywać na chorobę górnych dróg oddechowych.

Choroby dolnych dróg oddechowych

Zapalenie oskrzeli i zapalenie płuc mogą powodować duszność, osłabienie, anoreksję i szybko postępujące pogorszenie stanu ogólnego. Choroby układu oddechowego są jednymi z ważnych problemów opisanych zarówno u świnek laboratoryjnych, jak i towarzyszących.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Kaszel, duszność, przyspieszony lub ciężki oddech, osłabienie i sinienie błon śluzowych wymagają pilnej oceny lekarsko-weterynaryjnej.

Pododermatitis

Pododermatitis jest jednym z najczęściej rozpoznawanych schorzeń dermatologicznych u świnek morskich. Przewlekłe uszkodzenie skóry podeszwowej może prowadzić do owrzodzeń, zakażenia tkanek głębokich, bólu oraz kulawizny.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Sprawdzaj regularnie podeszwy łap pod kątem zaczerwienienia, obrzęku, strupów, ran i owrzodzeń oraz obserwuj, czy świnka nie zaczyna kuleć.

Torbiele jajnikowe

Torbielowata choroba jajników jest najczęstszym zaburzeniem układu rozrodczego samic świnek morskich i często występuje u zwierząt dorosłych oraz starszych. Może powodować powiększenie jamy brzusznej, masy w jamie brzusznej, zaburzenia hormonalne, obustronne wyłysienie boków oraz inne objawy związane z aktywnością hormonalną.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Możesz zauważyć powiększenie brzucha, obustronne wyłysienie boków, zmiany zachowania lub wyczuwalną masę, ale rozpoznanie wymaga badania obrazowego.

Zapalenie macicy

Choroby macicy, w tym zapalenie i ropomacicze, są istotnymi chorobami układu rozrodczego samic i mogą prowadzić do ciężkiego zakażenia ogólnoustrojowego. W badaniach patologicznych zmiany zapalne, rozrostowe i nowotworowe macicy stanowią znaczącą część patologii żeńskiego układu rozrodczego.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Niepokojące są osowiałość, brak apetytu, powiększenie brzucha, wypływ z dróg rodnych, ból oraz pogorszenie ogólnego stanu zdrowia.

Zapalenie spojówek

Zapalenie spojówek u świnek może mieć podłoże infekcyjne, urazowe lub być związane z innymi chorobami, w tym chorobami stomatologicznymi. Może przebiegać z zaczerwienieniem, obrzękiem i wypływem z worka spojówkowego.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Zaczerwienienie i obrzęk oka, mrużenie powiek, łzawienie lub ropny wypływ z oka powinny skłonić do badania okulistycznego.

Uszkodzenie i owrzodzenie rogówki

U świnek morskich ciało obce pochodzenia roślinnego, w tym fragmenty siana lub ściółki, może mechanicznie uszkadzać rogówkę i prowadzić do zapalenia oraz owrzodzenia. Jest to szczególnie istotne ze względu na możliwość szybkiego pogłębiania się zmian rogówkowych.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Mrużenie lub zamykanie oka, silne łzawienie, światłowstręt, zaczerwienienie i zmętnienie rogówki mogą wskazywać na jej uszkodzenie.

Guzy tarczycy

Guzy tarczycy są jedną z częściej opisywanych lokalizacji nowotworów układu endokrynnego u świnek morskich; w dużej serii sekcyjnej większość nowotworów endokrynnych dotyczyła właśnie tarczycy. Histologicznie opisywano przede wszystkim gruczolaki i raki tarczycy.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Możesz zauważyć powiększenie lub wyczuwalny guzek w okolicy szyi, spadek masy ciała, zwiększony apetyt albo zmianę aktywności.

Nadczynność tarczycy

Nadczynność tarczycy może występować w związku z funkcjonalną chorobą tarczycy i wymaga różnicowania z innymi przyczynami utraty masy ciała, zwiększonego apetytu lub zmian metabolicznych. U świnek morskich opisywane są zarówno zmiany gruczolakowate, jak i rakowe tarczycy.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Spadek masy ciała mimo prawidłowego lub zwiększonego apetytu, wzmożona aktywność i wyczuwalne powiększenie tarczycy mogą wskazywać na nadczynność.

Pasożyty skóry

Najczęściej istotne klinicznie są ektopasożyty, szczególnie Trixacarus caviae oraz wszoły, które mogą powodować intensywny świąd, wyłysienia, łuszczenie i strupy. W retrospektywnym badaniu dermatologicznym T. caviae i wszoły należały do najczęstszych rozpoznań dermatologicznych.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Intensywne drapanie, wygryzanie sierści, wyłysienia, łuszczenie skóry i strupy są typowymi objawami ektopasożytów.

Ropnie

Ropnie są częstym problemem u świnek morskich i mogą występować w różnych lokalizacjach, w tym w obrębie głowy, szyi i tkanek podskórnych. Szczególne znaczenie mają ropnie zębopochodne, które mogą współistnieć z zaawansowaną chorobą stomatologiczną.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Pojawienie się twardego lub miękkiego guzka, obrzęku, bolesności, wypływu ropnej treści albo nieprzyjemnego zapachu może wskazywać na ropień.

Nowotwory

Choroby nowotworowe stanowią istotną część patologii starszych świnek morskich i mogą dotyczyć zarówno skóry i tkanki podskórnej, jak i narządów wewnętrznych. W badaniu obejmującym 2474 przypadki sekcyjne nowotwory stwierdzono u 20,5% zwierząt, a ich częstość wyraźnie wzrastała wraz z wiekiem.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Każdy nowy lub powiększający się guzek, niewyjaśniona utrata masy ciała, osłabienie albo przewlekłe zmiany w zachowaniu powinny zostać zbadane.

Zapalenie pęcherza moczowego

Zapalenie pęcherza jest częstą chorobą układu moczowego świnek morskich, szczególnie u starszych samic, i często współistnieje z kamicą moczową. Może mieć przebieg przewlekły i nawracający, z objawami takimi jak bolesne oddawanie moczu, krwiomocz i częstomocz.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Częste oddawanie małych ilości moczu, bolesne popiskiwanie podczas mikcji, krew w moczu lub intensywne wylizywanie okolicy krocza mogą wskazywać na chorobę pęcherza.

Piasek i kamienie moczowe

Kamica moczowa jest częstym problemem u świnek morskich i może dotyczyć pęcherza, moczowodów, nerek lub cewki moczowej. Kamienie mogą powodować zapalenie pęcherza, krwiomocz, bolesne oddawanie moczu, niedrożność dróg moczowych i w ciężkich przypadkach śmierć.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Bolesne oddawanie moczu, krew w moczu, częste parcie na mocz, popiskiwanie lub brak możliwości oddania moczu mogą wskazywać na kamicę i wymagają pilnej diagnostyki.

Niewydolność nerek

U świnek morskich opisywane są przewlekłe i śródmiąższowe choroby nerek, zapalenie nerek oraz odmiedniczkowe zapalenie nerek. Przewlekła choroba nerek może prowadzić do postępującego pogorszenia stanu ogólnego, odwodnienia, utraty masy ciała i zaburzeń funkcji metabolicznych.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Zwiększone pragnienie i oddawanie moczu, utrata masy ciała, odwodnienie, osłabienie i pogorszenie apetytu mogą towarzyszyć przewlekłej chorobie nerek.

Pasożyty przewodu pokarmowego

Świnki morskie mogą być zakażane pasożytami przewodu pokarmowego, których znaczenie kliniczne zależy od gatunku pasożyta, wieku zwierzęcia i obciążenia infekcyjnego. Zakażenia mogą powodować zaburzenia trawienia, biegunkę, utratę masy ciała i pogorszenie kondycji.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Biegunka, utrata masy ciała, gorsza kondycja, zmniejszony apetyt lub nieprawidłowy kał mogą wskazywać na pasożytniczą chorobę przewodu pokarmowego.

Choroby serca

Choroby sercowo-naczyniowe są opisywane u świnek morskich, szczególnie wraz z wiekiem, i mogą przez długi czas przebiegać skąpoobjawowo. W zaawansowanych przypadkach mogą prowadzić do duszności, osłabienia, nietolerancji wysiłku i objawów niewydolności krążenia.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Przyspieszony lub utrudniony oddech, osłabienie, nietolerancja wysiłku, omdlenia lub sinienie błon śluzowych mogą być objawami choroby serca.

Guzy gruczołów mlekowych

Guzy gruczołów mlekowych występują u obu płci i obejmują m.in. gruczolaki, gruczolakowłókniaki oraz gruczolakoraki. W badaniach sekcyjnych nowotwory gruczołu mlekowego stanowiły istotną część nowotworów skóry i tkanki podskórnej, a część zmian złośliwych wykazywała przerzuty.

Jak rozpoznać to u mojej świnki morskiej?

Regularnie sprawdzaj okolice gruczołów mlekowych, a każdy nowy guzek, zgrubienie, owrzodzenie lub zmianę wielkości jednej z listw mlecznych skonsultuj z lekarzem weterynarii.

Jeżeli Twoja świnka wykazuje niepokojące objawy, umów się na wizytę w naszej przychodni, pomożemy dobrać odpowiednie postępowanie.

Piśmiennictwo:

1. Quesenberry et al. – Ferrets, Rabbits, and Rodents, 4th ed.
https://shop.elsevier.com/books/ferrets-rabbits-and-rodents/quesenberry/978-0-323-48435-0

2. Meredith & Lord – BSAVA Manual of Rabbit and Rodent Surgery and Dentistry, 2nd ed.
https://www.bsavalibrary.com/

3. Harcourt-Brown – Textbook of Rabbit Medicine
https://www.sciencedirect.com/book/monograph/9780750640022/textbook-of-rabbit-medicine

4. DeCubellis & Graham – Gastrointestinal Disease in Guinea Pigs and Rabbits
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23642870/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7128126/

5. Lennox – Gastrointestinal disease in guinea pigs
https://shop.elsevier.com/books/ferrets-rabbits-and-rodents/quesenberry/978-0-323-48435-0

6. Legendre – Anatomy and Disorders of the Oral Cavity of Guinea Pigs
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27497208/
https://doi.org/10.1016/j.cvex.2016.04.006

7. Crossley – Oral biology and disorders of lagomorphs
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14534976/
https://doi.org/10.1016/S1094-9194(03)00034-3

8. Wagner – Cavy
https://shop.elsevier.com/books/ferrets-rabbits-and-rodents/quesenberry/978-0-323-48435-0

9. Meredith – Skin Diseases and Treatment of Guinea Pigs
https://www.research.ed.ac.uk/en/publications/skin-diseases-and-treatment-of-guinea-pigs/
https://doi.org/10.1002/9780470752432.ch19

White et al. 2016 – Skin diseases in companion guinea pigs
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27324689/
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/vde.12348

10. Respiratory Diseases in Guinea Pigs, Chinchillas and Degus
https://doi.org/10.1016/j.cvex.2021.02.001

11. Disease Problems of Guinea Pigs
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7150066/

12. Pathology of the Guinea Pig – Laboratory Animal Medicine, 3rd ed.
https://www.sciencedirect.com/book/9780124095274/laboratory-animal-medicine

13. Barthold, Griffey & Percy – Pathology of Laboratory Rodents and Rabbits, 4th ed.
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/book/10.1002/9781118924051

Pathology of Laboratory Rodents and Rabbits, 5th ed.
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/book/10.1002/9781394242887

14. Bertram et al. – Neoplasia in pet guinea pigs: 2,474 autopsy examinations
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39397656/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11559762/
https://doi.org/10.1177/10406387241288642

15. Carpenter – Exotic Animal Formulary, 6th ed.
https://shop.elsevier.com/books/exotic-animal-formulary/carpenter/9780323828562

16. Lower Urinary Tract Diseases in Guinea Pigs – 14-year retrospective study
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36611721/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9817880/
https://doi.org/10.3390/ani13010112

17. Reproductive diseases of guinea pigs – Ferrets, Rabbits, and Rodents
https://shop.elsevier.com/books/ferrets-rabbits-and-rodents/quesenberry/978-0-323-48435-0

18. Pilny – Ovarian cystic disease in guinea pigs
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24274923/
https://doi.org/10.1016/j.cvex.2013.09.003

Updates on Cystic Ovarian Disease in Guinea Pigs, 2024
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39414474/
https://doi.org/10.1016/j.cvex.2024.07.004

19. Suárez-Bonnet et al. – Mammary Gland Tumors in Guinea Pigs
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20106793/
https://doi.org/10.1177/0300985809358426

Hoch-Ligeti et al. – Mammary gland tumors in guinea pigs
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3024301/
https://doi.org/10.1177/019262338601400301

20. Cardiac disease in guinea pigs – 80 cases
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36884380/
https://doi.org/10.2460/javma.22.10.0462